Straalmiddel hergebruiken: hoe vaak kan het, en wat levert het op?

Een zak straalgrit kost wat hij kost. Maar dat is niet wat u betaalt. Wat u werkelijk betaalt is de prijs per vierkante meter behandeld oppervlak, en daar zit het hergebruik in verwerkt. Een middel dat vijftien keer meegaat is bij een gelijke inkoopprijs vijftien keer goedkoper in gebruik dan een middel dat u na een ronde afvoert.

In dit artikel leest u hoe vaak elk straalmiddel realistisch meegaat, waarom die cyclus in de praktijk vaak korter is dan hij zou kunnen zijn, en wanneer een recyclinginstallatie zich terugverdient.

Het korte antwoord

Korund gaat in een gesloten systeem tot ongeveer vijftien keer mee. Staalgrit en steelshot gaan aanzienlijk vaker mee, omdat metaal veel minder snel breekt dan mineraal. Garnet haalt drie tot vijf cycli. Soda is eenmalig, want het lost op.

Die aantallen haalt u alleen als drie dingen kloppen: de afzuiging scheidt stof en breuk van bruikbaar middel, u vult regelmatig en in kleine hoeveelheden bij in plaats van in pieken, en u straalt niet met een hogere druk dan nodig. Gaat een van die drie mis, dan halveert de cyclus zonder dat u het merkt.

Hoe vaak gaat welk straalmiddel mee?

Deze aantallen gelden voor een gesloten opstelling met goed werkende scheiding. Straalt u in de open lucht, dan is elk middel per definitie eenmalig, want u vangt het niet op.

Reken per vierkante meter, niet per kilo

Dit is de rekensom die het vaakst wordt overgeslagen. Twee middelen met een verschillende kiloprijs kunnen in gebruik precies andersom uitpakken.

Neem het aantal cycli mee, en tel er de kosten bij op die pas achteraf zichtbaar worden:

• De inkoopprijs per ton
• Het aantal keren dat u het middel opnieuw kunt inzetten
• De afvoerkosten van het straalstof dat overblijft
• De stilstand tijdens het legen, vullen en schoonmaken
• Het verschil in straalsnelheid tussen een scherp en een afgestompt middel

Vooral die laatste twee worden zelden meegerekend, terwijl ze in de praktijk vaak zwaarder wegen dan de kiloprijs. Een afgestompt middel doet er langer over voor hetzelfde resultaat, en die uren staan op een andere begroting dan de inkoop.

Waarom uw straalmiddel eerder op is dan het zou moeten

In de praktijk halen weinig bedrijven het maximale aantal cycli. Dat komt vrijwel altijd door een van deze drie oorzaken.

1. De afzuiging scheidt onvoldoende

Afzuiging voert niet alleen stof af, het haalt ook de gebroken korrels uit de circulatie. Werkt die scheiding niet goed, dan straalt u deels met kapot materiaal. Dat kost u twee keer: u verbruikt meer en u haalt een minder voorspelbaar oppervlak. Hoe u ziet of uw afzuiging tekortschiet, leest u in het artikel over de juiste afzuigcapaciteit voor uw straalcabine.

2. U vult bij in pieken

Handmatig bijvullen gaat bijna altijd met schokken: een keer te veel, dan een tijd te weinig. Daardoor werkt u afwisselend met een mix die te veel fijn materiaal bevat en met een mix die te grof is. Een bijvulsilo die geautomatiseerd en in kleine hoeveelheden doseert houdt de verhouding stabiel.

3. U straalt met te hoge druk

Een hogere werkdruk voelt sneller, maar breekt het straalmiddel navenant sneller af. Bij een praktijkcase van Holland Mineraal daalde het jaarverbruik van 120 naar 80 ton door de werkdruk te verlagen en het bijvullen te automatiseren. Dat is 40 ton minder inkoop, en 40 ton minder afvoer.

De volledige uitwerking van die case staat in straalproces optimaliseren: minder straalmiddel, meer output.

Wanneer verdient een recyclinginstallatie zich terug?

Een recyclingunit scheidt het gebruikte straalmiddel in drie stromen: bruikbaar middel dat terug de cyclus in gaat, te fijn materiaal, en vervuiling. Daardoor blijft de korrelverdeling stabiel en haalt u het aantal cycli dat op papier haalbaar is.

Grofweg wordt het interessant zodra een van deze dingen speelt:

• U verwerkt structureel grote hoeveelheden straalmiddel per jaar
• U werkt met een duurder middel zoals korund of staalgrit, waar elke extra cyclus telt
• Uw afvoerkosten voor straalstof lopen op
• U straalt op locatie en wilt niet elke keer verse voorraad aanvoeren

Bij projecten op locatie is een recyclingunit ook als huurunit beschikbaar, zodat u de investering niet hoeft te doen voor een enkel project. Wat dat concreet oplevert, laat de installatie bij Marty AG in Zwitserland zien. Daar staat inmiddels de tweede unit.

Lees meer over straalmiddel recycling bij Marty AG of bekijk de recyclingunits in het assortiment.

Wanneer hergebruik niet loont

Niet elke situatie vraagt om recyclen. Wij zeggen dat liever vooraf dan achteraf.

• U werkt met soda of een ander oplosbaar middel. Dat is per definitie eenmalig en daar valt niets te recyclen.
• U straalt in de open lucht zonder opvang. Zonder opvang is er niets om te scheiden.
• U straalt incidenteel en in kleine hoeveelheden. Dan weegt de investering niet op tegen wat u aan middel bespaart.
• Uw werkstukken zijn zwaar vervuild met olie, vet of chemie. Die vervuiling komt in het straalmiddel terecht en beperkt het hergebruik, hoe goed uw scheiding ook is.

Wat er overblijft: straalstof afvoeren

Ook met de beste recycling houdt u een reststroom over. Dat is stof, gebroken korrel en wat er van het werkstuk af komt. Die stroom telt mee in uw kostprijs, en afhankelijk van wat u straalt geldt daar regelgeving voor.

Holland Mineraal neemt gebruikt straalmiddel in. Wat daarbij komt kijken staat op de pagina over inname en afvoer van straalstof.

Waar u morgen mee kunt beginnen

1. Meet uw werkdruk. Straalt u hoger dan nodig, dan verkort u elke cyclus. Vaak kan de druk omlaag zonder dat het resultaat verandert.
2. Controleer de scheiding. Blijft er stof hangen in de cabine, dan komt breuk terug in de circulatie.
3. Kijk hoe u bijvult. Kleine, regelmatige hoeveelheden houden de mix stabiel, grote porties niet.
4. Reken één keer per vierkante meter door. Inkoop plus afvoer plus stilstand, gedeeld door het aantal behandelde vierkante meters. Dat getal verrast bijna iedereen.

Twijfelt u of uw huidige middel het beste past bij uw werk, begin dan bij de keuzehulp voor het juiste straalmiddel. Bekijk anders direct het assortiment straalgrit, met onder meer korund, steelgrit en glasparel.

Veelgestelde vragen over straalmiddel hergebruiken

Hoe vaak kun je straalgrit hergebruiken?

Dat verschilt per soort. Korund gaat in een gesloten systeem tot ongeveer vijftien keer mee, garnet drie tot vijf keer, en staalgrit aanzienlijk vaker omdat metaal vervormt in plaats van breekt. Soda is eenmalig, want het lost op.

Kun je straalgrit uit de open lucht hergebruiken?

In de praktijk niet. Zonder opvangsysteem raakt het middel vermengd met zand, vuil en resten van het werkstuk. Bij stralen op locatie werkt u daarom met eenmalig middel, tenzij u een mobiele recyclingunit inzet.

Wat is het verschil tussen straalmiddel recyclen en hergebruiken?

Hergebruiken is het middel opnieuw inzetten. Recyclen is het actief scheiden van bruikbaar middel, te fijn materiaal en vervuiling, zodat de korrelverdeling stabiel blijft. Zonder die scheiding daalt de kwaliteit bij elke ronde en haalt u het aantal cycli niet.

Hoe weet ik of mijn straalmiddel op is?

Aan drie signalen: het straalt merkbaar trager bij gelijke druk, er ontstaat meer stof in de cabine, en het oppervlakteresultaat wordt onregelmatig. Een korrelmeting geeft uitsluitsel.

Verdient een recyclingunit zich terug?

Dat hangt af van uw jaarverbruik, het type straalmiddel en uw afvoerkosten. Bij grote volumes en duurdere middelen zoals korund of staalgrit gaat het snel. Wij rekenen dat per situatie door.

Kan ik een recyclingunit huren voor een project?

Ja. Voor projecten op locatie zijn recyclingunits ook als huurunit beschikbaar, zodat u de investering niet hoeft te doen voor een enkele opdracht.

Wat doe ik met het straalstof dat overblijft?

Dat is een reststroom waarvoor regelgeving geldt, afhankelijk van wat u heeft gestraald. Holland Mineraal neemt gebruikt straalmiddel in.

Hulp bij de doorrekening?

Wilt u weten wat uw straalmiddel u werkelijk kost per vierkante meter, en of recyclen zich in uw situatie terugverdient? Onze specialisten kijken met u mee naar het complete proces, van straalmiddel tot afzuiging en afvoer.

Laat uw straalproces doorrekenen